RYNKOWE ABC

AKCEPTACJA KURSU KUPNA (HITTING THE BID) - porozumienie, na mocy którego użytkownik rynku godzi się dokonywać transakcji po cenie uzyskanej od kreatora rynku (cena kupna - bid price).

AKCEPTACJA KURSU SPRZEDAŻY (LIFTING THE OFFER) - porozumienie, na mocy którego użytkownik rynku godzi się dokonać transakcji po cenie proponowanej przez kreatora rynku (cena sprzedaży - offer price).

ANALIZA TECHNICZNA (TECHNICAL ANALYSIS) - analiza zmian cen/ kursów rynkowych. Skupia się głównie na efektach zmian, a nie na przyczynach tych zmian.

APRECJACJA - wzrost realnej wartości waluty w stosunku do innych walut.

ARBITAŻ - (1) zawieranie jednocześnie transakcji kupna i sprzedaży na dwóch rynkach, w celu osiągnięcia zysku poprzez wykorzystanie chwilowych różnic pomiędzy stopami procentowymi w obu tych miejscach; - (2) metoda pozwalająca na uzyskanie tańszych funduszy w danej walucie poprzez pożyczanie innej waluty i jej wymianę za pomocą kontraktu swapowego na żądaną walutę, przy jednoczesnym zabezpieczeniu terminowym ponownej zmiany na pierwotną walutę w przyszłości.

ARBITAŻ STOPY PROCENTOWEJ - jednoczesne nabycie lub kupno po kursie spot waluty i sprzedaży lub kupno waluty, w której dokonano pożyczki lub inwestycji. Taka transakcja likwiduje ryzyko walutowe związane z pożyczką lub inwestycją w walucie obcej.

AT-THE-MONEY - opcja, której cena wykonania jest równa cenie rynkowej instrumentu bazowego. Opcja walutowa określana jest jako at-the-money forward, gdy jej cena wykonania jest równa kursowi forward przypadającemu na datę jej wygaśnięcia, oraz at-the-money spot - gdy bieżący kurs spot jest równy cenie wykonania. Opcje europejskie, które mogą być wykonane jedynie w dniu wygaśnięcia, często sprzedawane są jako at-the-money forward, podczas gdy opcje amerykańskie, które można wykonać w dowolnym momencie, są sprzedawane jako at-the-money spot.

BAZA RYNKU OBLIGACJI (BOND BASIS) - metoda naliczania odsetek, w której przyjmuje się, że każdy miesiąc liczy 30 dni, każdy zaś rok - 360 dni. Bazę taką często przyjmuje się dla euroobligacji. Baza rynku obligacji może również zakładać rachubę dni według faktycznej liczby dni w miesiącu oraz w roku (rzecz/ rzecz). W ten sposób liczy się dni w przypadku amerykańskich papierów skarbowych: weksli i obligacji.

BAZA RYNKU PIENIĘŻNEGO (MONEY MARKET BASIS) - metoda naliczania odsetek, w której przyjmuje się rzeczywistą długość okresu obliczeniowego (jeśli np. obejmuje on cały rok nieparzysty, jest to 365 dni, a jeśli przestępny - 366 dni) podzieloną przez 360 dni. Bazę tę oznacza się skrótem: "rzecz/360". Używa się jej powszechnie do obliczenia płatności według stopy LIBOR (na rynku pieniężnym - stąd nazwa).

BID - kurs, po którym potencjalny nabywca oferuje kupno waluty.

BIEŻĄCA WYCENA RYNKOWA (MARK TO MARKET) - obliczenie zysku i strat na pozycji na podstawie odniesienia do aktualnej ceny rynkowej; szacunek zysku/ straty, który mógłby być osiągnięty poprzez zlikwidowanie pozycji na rynku.

BROKER - pośrednik finansowy, którego zadaniem jest kojarzenie stron, kupującej i sprzedającej, za co otrzymuje prowizję. Broker nie zajmuje samodzielnej pozycji na rynku.

BULLET - inwestycja przynosząca stały dochód, charakteryzująca się tym, że odsetki i/ lub wartość nominalna są płatne jednorazowo w dniu zapadalności instrumentu.

CABLE - stosowane na rynkach walutowych wyrażenie oznaczające kurs spot dolara amerykańskiego do funta brytyjskiego. Termin ten pochodzi z wczesnego okresu w historii rynku, gdy codziennie za pomocą telegrafu przysyłano z Nowego Jorku do Londynu informacje o kursie, jaki przyjmował dolar w stosunku do funta w Nowym Jorku.

CENA REALIZACJI - cena ustalona w kontrakcie opcji. Cena kupna w przypadku opcji call i cena sprzedaży w przypadku opcji put.

CENA ROZLICZENIA - średnia cena kontraktów futures pod koniec dnia (nie cena zamknięcia). Ceny rozliczenia stosowane są do wyceny względem rynku.

CENA W OBIE STRONY - kwotowanie bez marży; cena sprzedaży jest taka sama jak cena kupna.

CENA WYKONANIA (KURS WYKONANIA) - inaczej: kurs wykonania (strike price, strike rate) opcji. Cena, po której nabywca opcji ma prawo sprzedać lub zakupić walutę.

CIENIOWANIE KURSU/ CENY (SHADING THE RATE) - praktyka niewielkich zmian kwotowych cen/ kursów kupna i sprzedaży w stosunku do kwotowań rynkowych. Wykorzystana przez dealerów do ochrony zajmowanych przez nich pozycji.

DATA DOSTAWY - dzień, w którym muszą zostać dostarczone środki niezbędne do rozliczenia transakcji. Pokrywa się z datą wygaśnięcia (dojrzałości) oraz datą rozliczenia.

DATA KONTRAKTU (TRANSAKCJI) - dzień, w którym kontrakt (transakcja) zostaje zawarta lub - innymi słowy - dzień, w którym zostaje on zatwierdzony.

DATA ROZLICZENIA - dzień, w którym transakcja jest rozliczana. Jest on tożsamy z datą dostawy, terminem wygaśnięcia.

DATA ROZLICZENIA “DZIŚ" - transakcja walutowa, w której dostawa i płatność dokonywane są w tym samym dniu, w którym zawierana jest umowa, nie zaś w noralnym dniu waluty natychmiastowej, jeden lub dwa dni później. Kurs rynku natychmiastowego jest w tym przypadku odpowiednio korygowany, co ma odzwierciedlić wcześniejsze rozliczenie.

DATA ROZLICZENIA “JUTRO" - transakcja walutowa, w której dostawa i płatność dokonywane są w następnym dniu roboczym po zawarciu umowy. W ten sposób są zwykle przeprowadzane transakcje rynku natychmiastowego dla pary walut dolar kanadyjski/ dolar amerykański

DATA SPOT - dzień, w którym transakcja spot wygasa i jest rozliczana.

DATA TRANSAKCJI - dzień, w którym dokonano transakcji.

DATA UMOWY - data niestandardowa (“załamana").

DATA USTALENIA - data, gdy ustalana jest zmienna stopa procentowa w FRA lub transakcji zamiany.

DATA WALUTY (VALUE DATE) - termin rozliczenia transakcji walutowej między stronami. Dla transakcji rynku pieniężnego jest to termin, kiedy zdeponowane środki są zwracane właścicielowi. Często określana jako termin rozliczenia.

DATA WYGAŚNIĘCIA - patrz termin wygaśnięcia.

DEAL - pojedyncza transakcja na rynku walutowym.

DEALER - osoba zatrudniona przez przedsiębiorstwo lub bank, uprawniona do dokonywania transakcji na rynku walutowym na rachunek swojego pracodawcy.

DELTA - oczekiwana zmiana w wysokości premii opcyjnej odpowiadająca jednostkowej zmianie ceny aktywów bazowych. Delta opcji, będąca głównym wyznacznikiem czynników ryzyka, jest używana przez giełdy dewizowe przy obliczaniu depozytu zabezpieczającego, który musi zostać wniesiony przez stronę wystawiającą i kupującą opcję.

DEPOZYT GWARANCYJNY (ANG. MARGIN DEPOSIT) - depozyt stanowiący gwarancje wykonania kontraktu. Z reguły wynosi od 3 do 10% wartości kontraktu.

DŁUGA POZYCJA - nadwyżka zakupów nad sprzedażą lub nadwyżka należności nad zobowiązaniami w danej walucie.

DŁUGA TRANSAKCJA TERMINOWA - transakcja terminowa, której termin wykonania przypada za ponad trzy miesiące.

DOMYKANIE POZYCJI (SQUARING) - praktyka polegająca na zamknięciu jednej transakcji przez zawarcie transakcji odwrotnej w tej samej kwocie i na ten sam termin zapadalności. Przykładowo, bank dążąc do domknięcia natychmiastowej, długiej pozycji na 10 mln USD, sprzeda 10 mln USD po kursie natychmiastowym.

DUŻA FIGURA - zasadnicza część wielkości kursów. Kursy podawane są zwykle z dokładnością do czterech miejsc po przecinku: np. 1 EUR = 1,1764 USD. Ostatnie dwie cyfry to w slangu dealerów tzw. “małe figury", a poprzedzające je cyfry - w tym przykładzie: 1,54 - to “duże figury".

DYSKONTO - strata kursowa. Waluta notowana jest z dyskontem w stosunku do innej waluty, jeżeli jej kurs forward jest niższy od jej kursu spot. Wynika to z wyższej stopy oprocentowania tej waluty. Dyskonto kompensuje wyższą stopę oprocentowania, tak że nie przy pełnym zabezpieczeniu można osiągnąć korzyści poprzez zmianę jednej waluty na inną.

DZIENNA EKSPOZYCJA NA RYZYKO - dzienne niedopasowanie wartości walut zakupionych i sprzedanych, którymi bank dokonuje obrotu na rynku dewizowym podczas dnia roboczego.

EMITENT (ISSUER) - pożyczkodawca pozyskujący środki w drodze emisji obligacji. Emitentem obligacji możne być na przykład rząd, agencja rządowa, instytucja ponadnarodowa, bank lub korporacja.

ERM (EXCHANGE RATE MECHANISM) - mechanizm Kursów Wymiany w ramach Europejskiego Systemu Walutowego. W wyniku jego utworzenia waluty członkowskie powiązane są ze sobą w ramach określonego przedziału wahań.

ETAP (LEG) - jedna część transakcji swapowej.

EURODOLAR - rachunek denominowany w dolarach amerykańskich, utrzymywany w banku (również w oddziałach banków amerykańskich) usytuowanym poza stanami Zjednoczonymi.

EUROWALUTA - w pełni wymienialna waluta, która przetrzymywana jest poza krajem jej emisji, w wyniku czego nie jest przedmiotem kontroli wymiany walutowej. Przykładem eurowaluty są eurodolary trzymane w Londynie przez oddział banku amerykańskiego.

FINANSOWE KONTRAKTY FUTURES - finansowe kontrakty futures to kontrakty futures dotyczące instrumentów finansowych.

FIXING - kurs danego dnia ustalany na niektórych rynkach walutowych, po którym różne waluty są oficjalnie notowane odpowiednio do cen rynkowych. Do podmiotów zaangażowanych w ustalanie fixingu należą zazwyczaj bank centralny oraz główne banki komercyjne.

FOREX LUB FX - rynek walutowy.

FUTURES - kontrakt zawierany na giełdzie, zobowiązujący do zakupu lub sprzedaży standardowej ilości określonych aktywów, w określonym momencie w przyszłości i po ustalonej cenie. W praktyce większość kontraktów futures jest zamykanych przed dniem wygaśnięcia i nie dochodzi do fizycznej dostawy aktywów bazowych.

GŁĘBOKOŚĆ RYNKU - zakres, w którym transakcje mogą być przeprowadzane na rynku bez znaczącego wpływu na wysokość kursów.

INSTRUMENT POCHODNY - instrument finansowy, którego wartość jest obliczana na podstawie zmian cen jednego lub więcej aktywów bazowych (takich jak waluty). Obrót instrumentami pochodnymi odbywa się na giełdach na rynku pozagiełdowym (OTC). Kontrakty, którymi handluje się na giełdach, mają zwykle formę standardową zarówno pod względem sum, na które opiewają, jak i pod względem daty dostawy, podczas gdy kontrakty OTC są bardziej elastyczne i dostosowane do wymagań stron kontraktu.

INTERWENCJA - kupno lub sprzedaż waluty na rynku walutowym przez rząd lub bank centralny w celu utrzymania czy zmiany kursu własnej waluty, zabieg stosowany jako instrument polityki, w tym polityki ekonomicznej danego państwa.

IN-THE-MONEY - sytuacja, w której opcja posiada wartość samoistną (tzn. cena wykonania jest wyższa niż bieżąca lub terminowa cena rynkowa, zależnie od rodzaju opcji). Opcja typu call jest w sytuacji in-the-money, gdy wartość aktywów bazowych przewyższa cenę wykonania, natomiast opcja typu put jest w sytuacji in-the-money, gdy wartość aktywów bazowych jest niższa niż cena wykonania.

INWESTORZY STOSUJĄCY STRATEGIE ZABEZPIECZAJĄCE (HEDGERS) - inwestorzy, którzy zabezpieczają swoją ekspozycję na ryzyko finansowe używając odpowiednich aktywów finansowych.

IZBA ROZRACHUNKOWA (CLEARING HOUSE) - instytucja wyposażona w osobowość prawną, występująca na giełdach futures lub opcji, angażująca się jako strona każdej transakcji terminowej, co eliminuje potrzebę posiadania przez uczestnika rynku kredytu zaufania w stosunku do partnerów transakcji.

KOMPENSACJA - rozliczenie wygasającego kontraktu walutowego poprzez równoważny (przeciwny) kontrakt na taką samą ilość walut. Kontrakty kompensacyjne wykorzystywane są, gdy brakuje waluty w celu rozliczenia pierwotnego kontraktu (co oznacza zamknięcie kontraktu), lub w celu przedłużenia pokrycia na dłuższy termin, kiedy to za pomocą kontraktu swapowego kontrakt jest "kompensowany i przedłużany". Znana też jako rolowanie.

KONTRAKT FORWARD - umowa wymiany określonej ilości jednej waluty w zamian za określoną wielkość innej waluty w ustalonym terminie w przyszłości (kurs forward).

KONTRAKT FUTURES - kontrakt futures to zbywalny kontrakt terminowy. Kontrakt futures jest umową na dostawę (pozycja krótka) w późniejszym terminie lub zakup (pozycja długa) jakiegoś towaru w określonej ilości, o określonej jakości i po określonej cenie. Kontrakty te dają posiadaczowi prawo do nabycia lub sprzedaży towaru, na który opiewa kontrakt po określonej cenie w określonym dniu. Warunki kontraktu zmieniają się w zależności od towaru. Kontrakty futures są przedmiotem obrotu na zorganizowanych giełdach towarowych.

KONTRAKT OPCYJNY - (1) umowa dająca prawo, lecz nie obowiązek, kupna lub sprzedaży określonej ilości określonych aktywów lub waluty po ustalonej cenie w ustalonym dniu w przyszłości lub przed tym dniem; - (2) inaczej: terminowy kontrakt opcyjny.

KONTRAKT SPOT - kontrakt walutowy z dostawą natychmiastową, który wygasa następnego dnia lub dwa dni po przeprowadzeniu transakcji (w zależności od rodzaju waluty, której dotyczy). KONTRAKT SWAPOWY - para transakcji walutowych, podczas których następuje równoczesne kupno i sprzedaż jednej waluty w zamian za inną, na dwie różne daty rozliczenia. Swap może zostać przeprowadzony za pomocą jednego kontraktu forward i jednego kontraktu spot lub za pomocą dwóch kontraktów forward. Sytuacja, w której ilości walut dla dwóch składowych kontraktu różnią się, określana jest jako swap niedopasowany. Swap jest tańszy niż dwa odrębne kontrakty, ponieważ określony jest w sposób, który eliminuje bankowy spread bid/ ask. Swapy są często stosowane w celu skompensowania i przedłużenia istniejącego kontraktu lub jako część działań arbitrażowych w celu otrzymania tańszych źródeł finansowania w innej walucie i wyeliminowania tym samym ryzyka walutowego (ekspozycja). Ten rodzaj swapu nie powinien być mylony ze swapem na stopę procentową lub z walutowym kontraktem przeprowadzanym w odniesieniu do zaciągniętego długu, w którym kapitał podstawowy pożyczki zamieniany jest z jednej waluty na inną.

KONTRAKT WALUTOWY - formalna i wiążąca umowa zakupu lub sprzedaży określonej ilości jednej waluty w zamian za określoną ilość innej waluty, po ustalonym kursie, w określonym terminie.

KONTROLA WYMIANY WALUTOWEJ - ograniczenia nałożone przez rząd lub bank centralny, zawężające możliwości swobodnej wymiany walut.

KOSZYK WALUTOWY - kombinacja walut posiadających indywidualne wagi, połączonych w celu stworzenia nowej jednostki pieniężnej. Np. ecu (European Currency Unit) było koszykiem różnych walut europejskich.

KREATOR RYNKU (MARKET MAKER) - partner transakcji, który ustala dwustronne ceny (kupna i sprzedaży).

KRÓTKA POZYCJA - nadwyżka sprzedaży nad zakupami danej waluty lub zobowiązań nad należnościami w danej walucie.

KRÓTKA TRANSAKCJA TERMINOWA - kontrakt terminowy wygasający w okresie jednego miesiąca.

KRÓTKI - patrz wystawca.

KRÓTKIE DATY - okres wygaśnięcia nie przekraczający siedmiu dni roboczych od momentu przeprowadzenia transakcji. Zalicza się do nich transakcje typu overnight (od dziś do dnia następnego), tom/ next (od jutra do pojutrze), spot/ next (od dnia rozliczenia spot do dnia następnego po nim) oraz spot-a-week (od dnia rozlicznie spot do tygodnia kalendarzowego po tym dniu).

KRÓTKIE ZABEZPIECZENIE - krótkie zabezpieczenia są stosowane do zablokowania cen aktywów lub pasywów, gdy oczekiwany jest spadek stóp procentowych

KRÓTKOTERMINOWY PAPIER DŁUŻNY PRZEDSIĘBIORSTWA - PAPIER KOMERCYJNY (COMMERCIAL PAPER) - nie zabezpieczony, krótkoterminowy skrypt dłużny emitowany przez przedsiębiorstwa o dobrym ratingu, będący przedmiotem obrotu na rynku wtórnym.

KRZYWA DOCHODOWOŚCI (YIELD CURVE) - graficzna prezentacja wzajemnych relacji między stopami procentowymi i różnymi terminami zapadalności. Kształt krzywej odzwierciedla oczekiwania rynkowe dotyczące kształtowanie się poziomu przyszłych stóp procentowych.

KRZYŻOWA TRANSAKCJA WALUTOWA (CROSS-CURRENCY TRANSACTION) - bezpośrednia transakcja wymiany walut kwotowanych w stosunku do dolara.

KUPON (COUPON) - odsetki od obligacji wypłacane przez emitenta pełnomocnikowi, który przekazuje je następnie inwestorom.

KURS FORWARD - kurs, po którym można zawrzeć kontrakt wymiany jednej waluty na inną w określonym terminie w przyszłości. Różnica pomiędzy kursem forward a kursem spot określana jest za pomocą terminów takich jak: premia forward lub dyskonto forward.

KURS KRZYŻOWY (LUB KROSOWY) - kurs pomiędzy dwiema walutami, z których żadna nie jest walutą bazową podmiotu dokonującego obrotu.

KURS KUPNA - kurs, po którym bank jest gotów kupować walutę obcą (bid).

KURS PŁYNNY - sytuacja, w której kursy ustalane są przy banku stałych kursów interwencyjnych i w warunkach braku lub niewielkiej kontroli rynku walutowego. Na rynku całkowicie płynnym kurs wymiany ustalony jest zasadniczo w wyniku sił popytu i podaży.

KURS SPOT - kurs rynku natychmiastowego. Kurs zakupu lub sprzedaży walut z dostawą natychmiastową.

KURS SPRZEDAŻY - kurs, po którym bank gotowy jest sprzedawać walute obcą (offer).

KURS SWAP - stałe oprocentowanie w transakcji swap, znane również jako oprocentowanie kuponu lub kurs realizacji.

KURS TERMINOWY (OUTRIGHT RATE) - przyszły kurs waluty w transakcji terminowej- w odróżnieniu od części składowych takiej transakcji, tj. kurs z dostawą natychmiastową oraz punkty terminowe.

KURS WYMIANY - kurs, według którego jedna waluta wymieniana jest na inną.

KWIT TRANSAKCYJNY - pisemny zapis transakcji wykonywany przez dealera w momencie zawarcia przez niego transakcji; jest on następnie przez dealera przekazywany do back office’u w celu dokonania odpowiednich operacji. Kwity transakcyjne są często numerowane. Są one pierwotnym zapisem każdej transakcji, a podczas przeprowadzania audytu są sprawdzane w sposób losowy.

KWOTA RYNKOWA (MARKET AMOUNT) - standardowa kwota transakcji, której dotyczą ceny podane przez kreatora rynku na rynku walutowym lub rynku pieniężnym.

KWOTA UMOWNA - kwota, od której są liczone płatności odsetkowe w transakcji zamiany, np. 1 mln $. Nigdy nie przechodzi z rąk do rąk.

KWOTOWANIE - oferowana cena waluty lub opcji na rynku lub w transakcji. Kwotowanie może być ustalone (dealer gotów jest zawrzeć według niego transakcję) lub orientacyjne (podawane dla odniesienia).

KWOTOWANIE BEZPOŚREDNIE (DIRECT QUOTATION) - kurs wymiany walut, w którym wartość jednostki waluty obcej jest kwotowana w jednostkach waluty krajowej

KWOTOWANIE WZAJEMNE (RECIPROCAL QUOTATION) - kwotowanie, w którym kurs waluty krajowej jest kwotowany w jednostkach waluty obcej.

LIBID - stopa procentowa, po jakiej banki londyńskie gotowe są zaciągnąć pożyczki eurowalutowe dla różnych terminów zapadalności.

LIBOR - stopa procentowa, po jakiej banki londyńskie udzielają pożyczek eurowalutowych. LIBOR jest punktem odniesienia dla wielu transakcji eurowalutowych.

LICZBA OTWARTYCH POZYCJI (OPEN INTEREST) - w obrocie kontraktami futures jest to liczba kontraktów (krótkich i długich pozycji), które są otwarte w danym czasie.

LIMIT POZYCJI (POSITION LIMITS) - odnosi się do pozycji długich lub krótkich; jest to sposób kontroli ryzyka rynkowego. Wielkość ryzyka jest determinowana przez wielkość kapitału, jaki bank może narażać na ryzyko zawieranych transakcji oraz zależy od doświadczenia dealera.

LUKA - w żargonie bankowym luka to wyrażona w dolarach różnica między aktywami wrażliwymi na zmianę stóp procentowych a pasywami wrażliwymi na zmianę stopy procentowej. Luka może być również mierzona jako różnica pomiędzy średnim okresem zwrotu aktywów i pasywów. Patrz luka okresowa.

MARK TO MARKET - wycena bieżącej wartości rynkowej kontraktów walutowych i opcji, w celu odzwierciedlenia zysków i strat związanych z ruchem cen rynkowych.

MARŻA KUPNA-SPRZEDAŻY (BID-OFFER SPREAD) - różnica pomiędzy ceną, po której kreator rynku kupi instrument finansowy, a ceną, po której go sprzeda. Stanowi odzwierciedlenie ryzyka rynkowego w danym momencie; im niższe ryzyko, tym szersze widełki.

MARŻA TERMINOWA (FORWARD MARGIN) - różnica między terminowym kursem walutowym i odpowiadającym mu natychmiastowym kursem walutowym.

MECHANIZM KURSÓW WALUTOWYCH (EXCHANGE RATE MECHANISM) - system, którego funkcjonowanie jest monitorowane przez większość banków centralnych Europy. Banki centralne są zobowiązane utrzymywać kurs walutowy waluty krajowej do innych walut i ECU w określonym obszarze dopuszczalnych zmian.

MIESIĄC WYGAŚNIĘCIA - dni, w których wygasają opcje. Odnosi się to zwłaszcza do opcji giełdowych.

MIĘDZYNARODOWY SYSTEM ROZLICZENIOWY (FED WIRE) - skomputeryzowany system wykorzystany przez banki członkowskie Systemu Rezerwy Federalnej do rozliczenia i wzajemnego równoważenia pozycji dolarowych.

MIĘDZYWALUTOWY SWAP PROCENTOWY (CROSS-CURRENCY INTEREST RATE SWAP) - swap, w którym płatności w jednej walucie według stopy stałej wymienia się na płatność w innej walucie według stopy zmiennej; nazywany niekiedy "swapem cyrkowym".

MIĘKKA (SŁABA) WALUTA - termin charakteryzujący walutę, co do której spodziewane jest obniżenie wartości.

MIO - jeden milion.

MOCNA WALUTA - waluta, co do której oczekuje się wzrostu wartości lub utrzymania wartości bieżącej.

NABYWCA - nabywca opcji walutowej.

NETTING - proces bilansowania wpływów i płatności we wszystkich walutach w celu uzyskania informacji o długiej lub krótkiej pozycji netto w każdej z walut.

NIESTANDARDOWA WIELKOŚĆ TRANSAKCJI - nietypowa wielkość transakcji zamkniętej "nieokrągłą sumą". W transakcjach międzybankowych zwykle operuje się wielokrotnościami "okrągłych sum" - np. 1 mln USD. Cena transakcji na "nieokrągłą sumę" często jest nieco wyższa w przypadku "okrągłej sumy".

OBLIGACJA - długoterminowy instrument kredytowy, który zawiera obietnicę spłaty zarówno kapitału, jak i odsetek od kredytu w z góry ustalonym dniu. Jednakże do niektórych obligacji nie wypłaca się odsetek (kupon zerowy), a od innych nigdy nie spłaca się kwoty nominalnej (obligacje wieczyste). Trudno jest przestawić istotę obligacji w jednej definicji, ponieważ istnieje wiele wyjątków. Wartość nominalna większości obligacji wynosi 1.000$. Termin dyskonto oznacza, że obligacja jest sprzedawana poniżej wartości nominalnej, a termin premia oznacza, że sprzedawana jest powyżej wartości nominalnej.

OBLIGACJA O KUPONIE ZEROWYM - patrz obligacja.

OKRES KONTRAKTU (CONTRACT PERIOD) - okres od dnia ustalenia do dnia zapadalności depozytu lub kontraktu na stopę procentową (FRA).

OKRES KUPONU (COUPON PERIOD) - liczba dni między kolejnymi płatnościami kuponów.

OPCJA - kontrakt dający posiadaczowi prawo, ale nie obowiązek, kupna lub sprzedaży pewnego towaru po ustalonej cenie przed wyznaczonym terminem.

OPCJA AMERYKAŃSKA - opcja walutowa, która może być wykonana w dowolnym momencie aż do terminu jej wygaśnięcia.

OPCJA BARIEROWA - patrz opcja knock-out.

OPCJA CALL - opcja, której właściciel ma prawo kupna waluty bazowej lub instrumentu bazowego po ustalonej cenie w ustalonym terminie od drugiej strony transakcji.

OPCJA CAP - opcja cap na stopy procentowe to umowa finansowa, która ogranicza ryzyko, jakie ponosi pożyczający przy zmiennej stopie procentowej, narażający się na możliwość poniesienia strat w wyniku wzrostu stopy procentowej. Opcja cap to seria opcji call na stopy procentowe, w której wystawca gwarantuje nabywcy, że zrekompensuje mu dodatkowe koszty odsetkowe, które musi on płacić od swojego kredytu, jeśli oprocentowanie kredytu wzrośnie powyżej uzgodnionej stopy procentowej.

OPCJA COLLAR - opcja collar na stopy procentowe to po prostu połączenie opcji cap i floor. Opcja collar na stopy procentowe to umowa finansowa łącząca opcje cap i floor, która ogranicza płatności odsetkowe od pożyczki przy zmiennym oprocentowaniu zarówno od góry (cap), jak i od dołu (floor). Opcja collar to po prostu jednoczesna sprzedaż opcji cap i zakup opcji floor (lub odwrotnie).

OPCJA CYLINDRYCZNA (STRATEGIA ZEROKOSZTOWA) - opcja walutowa, która polega na równoczesnym nabyciu i sprzedaży opcji kupna lub sprzedaży opiewających na tę samą ilość waluty, lecz na różne ceny wykonania. Celem takiej transakcji jest uniknięcie lub obniżenie wysokości zapłaconej premii opcyjnej. Znana także jako range forward.

OPCJA FLOOR - opcja na stopy procentowe, która ogranicza ryzyko poniesienia strat w wyniku spadku stopy procentowej przez kredytodawcę udzielającego kredytu przy zmiennej stopie oprocentowania. Opcja floor to seria opcji put na stopy procentowe, wystawca gwarantuje odsetki, które musi on zapłacić od kredytu, jeśli oprocentowanie od kredytu spadnie poniżej uzgodnionej stopy procentowej.

OPCJA GIEŁDOWA (NOTOWANA) - opcja, której obrót dokonuje się na zorganizowanej giełdzie. Opcje giełdowe charakteryzują się standaryzacją sum, na które opiewają, ograniczają się do określonych walut i dni wygaśnięcia. Większość opcji giełdowych to opcje typu amerykańskiego (at-the-money).

OPCJA KNOCK-OUT (WARUNKOWA, BARIEROWA) - opcja dotycząca kursu waluty, przy którym - jeśli kurs ten osiągnięty jest na rynku - opcja "przestaje działać" lub innymi słowy zostaje "znokautowana". Kurs ten znany jest jako "poziom nokautu", zaś koszt tej opcji zależy głównie od różnicy pomiędzy "poziomem nokautu" i bieżącym kursem z dostawą natychmiastową (kurs spot). Jeśli "poziom nokautu" jest blisko kursu bieżącego, opcja jest względnie tania. Im dalej poziom ten odbiega od kursu bieżącego, tym opcja jest droższa, a tym samym jej cena bliższa będzie ceny zwykłej opcji. Opcja typu knock-out zawsze powinna być jednak tańsza niż zwykła opcja. Innym rodzajem opcji zaporowej jest opcja typu knoc-in, która zaczyna działać wtedy, gdy na rynku osiągnięty zostanie pewien z góry ustalony kurs. Opcje takie działają podobnie jak opcje typu knock-out.

OPCJA PUT - opcja dająca jej posiadaczowi prawo sprzedaży jakiegoś towaru (takiego jak, na przykład, akcja zwykła) po ustalonej cenie przed ustalonym terminem.

OPCJA TTC (TENDER TO CONTRACT) - opcje wykorzystywane przy składaniu ofert wykonywania dużych kontraktów. Opcje te zaprojektowano jako narzędzie dla firm składających oferty wykonania bardzo dużych kontraktów; gdyby oferty tych kontraktów miały być w pełni pokryte, wiązałoby się to z płatnością dużych premii. Opcje TTC pozwalają nabywcy zapłacić jedynie 10% premii w czasie składania oferty. Reszta premii płatna jest wówczas, jeżeli oferta zostanie przyjęta. Jeśli oferta zostanie odrzucona, opcja automatycznie wygasa i nie może być wykorzystywana dla innych kontraktów lub wykonana na rynku.

OPCJA TYPU LOOKBACK - opcja podobna do opcji na średni kurs, jednakże nie wykorzystuje średniego kursu, lecz najkorzystniejszy kurs spośród wszystkich bieżących kursów, jakie występowały w czasie trwania opcji. Ta cecha opcji typu lookback powoduje maksymalizację jej zmienności, a także czyni ją droższą niż podobne opcje zwykłe.

OPCJA WALUTOWA - umowa, w myśl której za opłatą w postaci tzw. premii opcyjnej nabywca opcji zyskuje prawo, ale nie obowiązek, dostarczenia lub odebrania określonej ilości waluty po z góry ustalonym kursie oraz w określonym momencie w przyszłości.

OPCJA Z PÓŹNIEJSZYM TERMINEM ZAPŁATY - opcje podobne do zwykłych opcji, jednakże nie wymagające dokonania zapłaty z góry. Jeśli opcja wygasa out-of-the-money, premia nie zostaje wypłacona. Jeśli opcja wygasa in-the-money, zostaje wypłacona według wcześniejszego ustalenia. W tym przypadku premia będzie wyższa niż dla zwykłej opcji.

OPCJA ZŁOŻONA - tzw. "opcja na opcję". Nabywca opcji złożonej płaci premię za pierwszy etap struktury, znanej jako "złożona opcja kupna". Daje to nabywcy prawo, lecz nie obowiązek, nabycia określonej zwykłej opcji po ustalonej cenie i na ustaloną przyszła datę (jest to drugi etap opcji złożonej). Zwykły nabywca wykona prawo do nabycia drugiego etapu tylko wtedy, gdy taka sama opcja nie może być w danym momencie nabyta taniej w inny sposób.

OPCJE BINARNE - opcje mające tylko dwa możliwe rezultaty: zerową wypłatę, jeżeli wygasną out-of-the-money lub wypłatę z góry ustalonej wysokości, jeżeli wygasną in-the-money.

OPCYJNY KONTRAKT FORWARD - kontrakt forward, który wykonać można w określonym przedziale czasu, a nie tylko w określonym dniu waluty. Znany także jako kontrakt forward o opcjonalnym terminie wykonania lub kontrakt opcyjny.

OPEN INTEREST - liczba zawartych kontraktów futures.

OPROCENTOWANIE - cena płacona za korzystanie z kredytu.

OTC (OVER THE COUNTER) - rynek pozagiełdowy, funkcjonujący poza sformalizowaną wymianą, na którym transakcje zawierane są bezpośrednio pomiędzy stronami.

OTRZYMUJĄCY - strona swapu inkasująca kwoty według stopy stałej i wypłacająca kwoty według stopy zmiennej.

OTWARTA POZYCJA - niepokryta ekspozycja na ryzyko walutowe, wyrażona przez różnicę pomiędzy długimi i krótkimi pozycjami w danej walucie.

OUT-OF-THE-MONEY - sytuacja, w której opcja nie posiada wartości samoistnej. W przypadku opcji typu call cena wykonania jest wyższa niż cena aktywów bazowych; dla opcji put cena wykonania jest niższa niż cena aktywu bazowego.

PAPIER WARTOŚCIOWY NA OKAZICIELA (BEARER SECURITY) - papier, z którego prawa przysługują jego posiadaczowi. Odróżnia się papiery wartościowe na okaziciela od papierów wartościowych imiennych, w których nazwisko właściciela jest wydrukowane na certyfikacie lub zawarte w centralnym rejestrze.

PAR LUB AT PAR (WARTOŚĆ NOMINALNA) - sytuacja, w której cena terminowa jest równa bieżącej cenie z dostawą natychmiastową. W związku z tym nie występuje w tej sytuacji premia za ryzyko ani dyskonto.

PARTNER TRANSAKCJI (COUNTERPARTY) - strona zajmująca przeciwną pozycję w transakcji.

PARYTET (PAR) - wartość nominalna papierów wartościowych o stałym dochodzie - suma długu bez odsetek, jaka zostaje spłacona w terminie zapadalności (w dniu wygaśnięcia kontraktu). Jeśli papier wartościowy jest sprzedawany, wówczas jego cena jest równa wartości nominalnej. Większość papierów wartościowych jest sprzedawana na rynku wtórnym z dyskontem lub premią do wartości parytetowej.

PŁACĄCY (PAYER) - strona swapu wypłacająca kwoty według stopy stałej i inkasująca kwoty według stopy zmiennej.

PŁATNOŚĆ ZMIENNYCH ODSETEK - płatność zmiennych odsetek ustalana jest w dniu ustalenia, co jest określone w umowie na przyszłą stopę procentową (FRA).

POZYCJA FORWARD - pozycja netto wynikająca ze wszystkich zawartych w ramach kontraktów forward zakupów i wpływów waluty oraz sprzedaży i wpływów tej samej waluty.

POŻĄDANA STOPA ZWROTU - patrz zysk do wykupu.

PREMIA - (1) cena płacona za nabycie opcji walutowej; - (2) zysk w danej walucie w stosunku do innej, jeżeli jej terminowy kurs (kurs forward) w stosunku do tej drugiej waluty jest wyższy niż kurs z dostawą natychmiastową (kurs spot).

PREMIA - kwota, którą nabywca opcji płaci za opcję; aktualna cena rynkowa opcji w momencie zakupu.

PROSTY SWAP (ANG. PLAIN VANILLA SWAP) - prosta transakcja zamiany płatności odsetkowych (stałych za zmienne), nie posiadająca żadnych specjalnych cech.

PRZEWIDYWANA EKSPOZYCJA - ekspozycja na ryzyko kursowe, które jeszcze nie występuje, ale którego powstania oczekuje się na podstawie wiarygodnych prognoz przyszłych transakcji handlowych.

PUNKT - w kursie waluty obcej oznacza jedną setną centa. Gdy kurs notowany jest z dokładnością do czterech miejsc po przecinku, punkt jest czwartą cyfrą po przecinku. Np. jeżeli kurs zmienia się z 1,5346 do 1,5349, to mówimy że zmienił się o 3 punkty. "Punkty terminowe" to liczna punktów o które należy skorygować kurs dla transakcji z dostawą natychmiastową (kurs spot) w celu obliczenia kursu terminowego (kurs forward) dla danej daty dostawy.

PUNKT BAZOWY (BASIS POINT) - jeden punkt bazowy to 1/100, czyli 0,01%. Niekiedy odróżnia się punkty "pełne" od "rocznych". Punkt bazowy "pełny" to punkt bazowy w kategoriach wartości bieżącej. Jeden punkt bazowy rocznie przez na przykład 5 lat oznacza jeden punkt bazowy co roku w całym tym okresie i oczywiście daje znacznie więcej niż jeden "pełny" punkt bazowy.

RACHUNEK NOSTRO - rachunek bieżący danego banku w innym banku.

RATING - ocena wiarygodności danego papieru wartościowego lub kredytobiorcy, dokonywana przez agencje ratingowe. Takie jak Moody’s czy Standard & Poor’s. Zarządzający finansami przedsiębiorstw posługują się ratingami w celu kontrolowania swojej ekspozycji na ryzyko.

REALNA STOPA PROCENTOWA - koszt zaciągnięcia kredytu po odjęciu tempa inflacji. Umowna stopa procentowa to realna stopa procentowa plus premia inflacyjna. Premia inflacyjna przedstawia oczekiwane zmiany w poziomach cen mierzone za pomocą indeksu, takiego jak indeks cen konsumpcyjnych.

ROLOWANIE - przedłużenie okresu trwania kontraktu forward poprzez jego kompensację oraz wydłużenie. Podczas kompensowania kontraktu prawdopodobne jest, że powstanie niewielkie saldo, wynikające z faktu, że kurs wymiany dla kontraktu kompensacyjnego może się różnić od kursu dla kontraktu pierwotnego. Będzie się to wiązać z powstaniem należności lub zobowiązania w momencie zamknięcia kontraktu pierwotnego.

ROZLICZENIE - otrzymanie waluty zakupionej i równoczesna zapłata waluty sprzedanej w celu realizacji kontraktu walutowego w dniu jego wygaśnięcia.

RÓWNOWARTOŚĆ - ilość wynikająca z nabycia lub sprzedaży określonej ilości waluty. Np. jeśli 1 mln USD kupowany jest po kursie 1,52 USD za funt, to równowartość wynosi 657 894,73 GBP.

RÓŻNICA STÓP PROCENTOWYCH - różnica pomiędzy stopami procentowymi dla dwóch walut, przy inwestycjach lub pożyczkach o tym samym terminie wygaśnięcia.

RYNEK KASOWY - cena towaru w dostawie natychmiastowej (tego samego lub następnego dnia).

RYNEK NATYCHMIASTOWY - patrz rynek kasowy.

RYNEK PŁYTKI - rynek o niskiej wartości obrotów lub taki, na którym handel prowadzony jest w "nerwowy" sposób. Na takim rynku przeprowadzenie transakcji o dużej wartości będzie prowadziło do wyraźnej zmiany cen. Cechą charakterystyczną takiego rynku jest szerokie kwotowanie, ponieważ głównym problemem dealerów jest możliwość zawarcia jakiejkolwiek transakcji.

RYNEK STABILNY - aktywny rynek o wysokiej wartości obrotów, na którym możliwe jest dokonywanie transakcji o dużej wartości bez wpływu na poziom cen rynkowych .

RYZYKO KONTROLI WYMIANY WALUTOWEJ - ryzyko polegające na tym, że umowa na przyszłą dostawę walut może zostać zablokowana poprzez nałożenie kontroli wymiany walutowej.

RYZYKO ROZLICZENIA - ryzyko niewypełnienia przez partnera zobowiązań w momencie rozliczenia kontraktu walutowego.

RYZYKO STOPY PROCENTOWEJ - to potencjalny wpływ zmian stóp procentowych na zyski instytucji członkowskiej lub wartości jej aktywów netto. Ryzyko stopy procentowej pojawia się, gdy wpływy z odsetek i rat kapitałowych (w tym ostateczne spłaty), zarówno bilansowe, jak i pozabilansowe, mają niedopasowane daty wyceny. Wielkość ryzyka to funkcja wielkości oraz kierunku zmian stóp procentowych, a także wielkości terminów płatności z pozycji, które są nie dopasowane". Patrz również ryzyko inwestycyjne i ryzyko przychodu.

RYZYKO SYMETRYCZNE (SYMMETRICAL RISK) - występuje wtedy, gdy ryzyko straty jest takie samo jak szansa zysku. Większość instrumentów finansowych (poza opcjami) charakteryzuje się ryzykiem symetrycznym. Jeśli profil ryzyka transakcji jest symetryczny, nie istnieje żaden finansowy powód, by któraś ze stron wynagradzała drugą za jej zawarcie. Wartość obu stron transakcji jest taka sama.

RYZYKO WALUTOWE - ryzyko, że zaistnieją niekorzystne zmiany w kursach walutowych.

RYZYKO ZMIANY - patrz ekspozycja transakcyjna.

SHORT SALE - sprzedaż kontraktów futures (na towary, papiery wartościowe) bez podejmowania działań kompensujących poprzez zakup kontraktów. Różnica pomiędzy ceną sprzedaży a ceną zakupu, gdy transakcja "short sale" jest realizowana, stanowi zysk albo stratę.

SPEKULACJA - transakcja przeprowadzona w celu osiągnięcia zysków nie wynikająca z potrzeb handlowych. Spekulacja pociąga za sobą powstanie dodatkowego ryzyka, nawet jeżeli ryzyko to ograniczone jest do utraty premii zapłaconej przy zakupie opcji lub innych instrumentów pochodnych. Spekulacja stanowi przeciwieństwo transakcji zabezpieczających.

SPOT / NEXT - patrz krótkie daty.

SPOT-A-WEEK - patrz krótkie daty

SPREAD - różnica pomiędzy ceną zakupu a ceną sprzedaży, po których transakcja może zostać zawarta.

SPRZEDAWCA - wystawca opcji, który sprzedaje partnerowi prawo do zakupu lub sprzedaży aktywów bazowych opcji.

STOCKY - określenie stosowane w żargonie dealerów dla korony szwedzkiej (od: Stockholm).

STOPA REINWESTOWANIA - oprocentowanie uzyskiwane przez reinwestowanie dochodów z inwestycji. Na przykład odsetki uzyskane z obligacji są (ponownie) inwestowane przy stopie oprocentowania równej 8%.

STOPA STAŁA (FIXED RATE) - stopa procentowa, która nie zmienia się w okresie ważności transakcji.

STOPA ZMIENNA (FLOATING RATE) - stopa procentowa, która w okresie ważności transakcji jest przeliczana w ustalonych z góry okresach.

STOPA ZWROTU DO TERMINU WYKUPU (YIELD TO MATURITY) - kwota odsetek naliczanych rocznie, które można otrzymać z obligacji, trzymając je do terminu wykupu.

STOPA ZWROTU Z PAPIERU SKARBOWEGO (TREASURY YIELD) - stopa zwrotu do terminu wykupu najbardziej płynnego amerykańskiego weksla skarbowego o terminie wykupu najbliższym dacie wygaśnięcia danego swapa.

STRADDLE - połączenie opcji kupna i opcji sprzedaży na te same aktywa bazowe, o tej samej cenie wykonania i dacie wygaśnięcia.

STRONA OTRZYMUJĄCA STAŁE (OPROCENTOWANIE) - jedna ze stron FRA, która otrzymuje odsetki przy stałym oprocentowaniu, a płaci przy zmiennym. Strona ta nazywana jest stroną otrzymującą stałe (oprocentowanie).

SWAP BAZOWY (BASIS SWAP) - zamiana jednej stopy zmiennej na inną stopę zmienną. Może to być swap zarówno waluty, jak i procentowy.

SWAP BAZOWY (TRANSAKCJA ZMIANY BAZY) - transakcja zmiany pomiędzy dwiema zmiennymi stopami procentowymi. Potrzeba transakcji zmiany bazy pojawia się, gdy zarówno aktywa, jak i pasywa mają zmienne oprocentowanie, ale indeksowane do różnych instrumentów, takich jak: bony skarbowe lub depozyty eurodolarowe.

SWAP KUPONOWY (COUPON SWAP) - swap procentowy - często ze stopy stałej na zmienną lub ze zmiennej na stałą.

SWAP STANDARDOWY (PLAIN VANILLA) - swap podstawowy - o standardowej kwocie, okresie ważności i płatnościach, pozbawiony jakichkolwiek cech wyjątkowych.

SWIFT - Society for Wordlwide Interbank Financial Telecommunication - Stowarzyszenie dla Światowej Międzybankowej Telekomunikacji Finansowej. Jest to międzybankowa organizacja non-profit, mająca na celu umożliwienie wiarygodnej i niezależnej komunikacji, głównie w celu transferu funduszy.

SWISSY - określenie stosowane w żargonie dealerów dla franka szwajcarskiego.

SYNTETYKI - instrumenty pochodne, które dają zyski i straty takie same jak rzeczywiste instrumenty finansowe (pożyczki, zobowiązania finansowe itp.).

SYSTEM KURSÓW WYMIANY - system, w którym rząd (lub inne oficjalne ciało) interweniuje na rynku walutowym w celu utrzymania kursu waluty na poziomie jej wartości oficjalnej, ustalonej przez rząd.

ŚREDNI KURS - punkt pośredni pomiędzy kursami kupna i sprzedaży danej waluty.

ŚREDNI WAŻONY OKRES ZWROTU - średni ważony okres, po którym następują płatności z lokat takich, jak: obligacje, płatności z aktywów, płatności z pasywów. Zależy między innymi od terminu zapadalności spłaty kapitału.

TERMIN WYGAŚNIĘCIA - ostatni dzień życia opcji, w którym może ona zostać wykonana.

TERMIN ZAPADALNOŚCI - data rozliczenia transakcji swap; ostatni dzień, w którym naliczane są odsetki. Również data, gdy realizowana jest opcja. Posiadacz opcji po tej dacie nie ma żadnych praw wynikających z kontraktu.

THETA - stopa, według której wraz upływem czasu zmienia się cena opcji. Wskazuje ona na spadek wartości opcji wraz ze zbliżeniem się dnia jej wygaśnięcia. Wartość opcji nie obniża się w tym samym tempie w okresie trwania opcji - zwiększa się w miarę, jak zbliża się dzień wygaśnięcia.

TOM / NEXT - patrz krótkie daty.

TOWAR - termin towaru odnosi się do wszystkiego, czego dotyczą kontrakty futures, a więc do zboża, instrumentów finansowych, walut, indeksów giełdowych itd.

TRANSAKCJA MIĘDZYBANKOWA - transakcja, w której obie strony są bankami. Znana także jako market deal.

TRANSAKCJA ODWROTNA - sprzedaż kupionego wcześniej kontraktu albo zakup sprzedanego wcześniej kontraktu.

TRANSAKCJA OTWARCIA - transakcja otwarcia to jakikolwiek zakup lub sprzedaż, w wyniku której otwierana jest nowa pozycja.

TRANSAKCJA TERMINOWA - wymiana jednej waluty na inną z przyszłym terminem dostawy, a nie natychmiast (kontrakt forward).

TWARDA WALUTA - silna waluta, która nie jest przedmiotem kontroli wymiany walutowej i jest łatwo wymienialna na inne waluty.

UPOWAŻNIENIE - oficjalne, pisemne pełnomocnictwo od klienta dla banku, stanowiące podstawę do zawierania przez bank transakcji walutowych w imieniu klienta i pokrywanie zobowiązań z nimi związanych.

UTRZYMYWANIE POZYCJI - zajmowanie krótkiej lub długiej pozycji w danej walucie w nadziei na osiągnięcie zysków wynikających ze zmian kursu walutowego.

VEGA - miernik wrażliwości ceny opcji na zmiany w poziomie zmienności ceny aktywów bazowych. Wzrost zmienności będzie powodował w miarę liniowy wzrost elementu zmienności w koszcie premii opcyjnej.

WALUTA BAZOWA - jednostka waluty, która stosowana jest jako podstawa do wyrażania wartości innej waluty.

WALUTA EGZOTYCZNA - waluta, na którą nie ma rozwiniętego międzynarodowego rynku; obroty taką walutą dokonywane są rzadko.

WALUTA UMOWNA - jednostka wartości, taka jak ecu czy SDR, która sama nie jest środkiem płatniczym, lecz składa się z koszyka walut będących środkami płatniczymi.

WALUTA WYMIENIALNA - waluta, która może być wymieniana na inną walutę bez oficjalnych ograniczeń.

WALUTA ZABLOKOWANA - waluta, która podlega kontroli wymiany lub ograniczeniom transferu, nałożonym przez rząd kraju emitującego daną walutę.

WARTOŚĆ BIEŻĄCA (PRESENT VALUE) - dzisiejsza wartość kwot wypłacanych lub inkasowanych w przyszłości, obliczona za pomocą współczynnika dyskonta.

WARTOŚĆ BIEŻĄCA NETTO (NET PRESENT VALUE) - suma kwot wypłacanych i inkasowanych w przyszłości po zdyskontowaniu ich do wartości bieżącej.

WARTOŚĆ CZASOWA - wielkość, o którą premia opcyjna przekracza wartość wewnętrzną opcji.

WARTOŚĆ PUNKTU BAZOWEGO (BPV) - wartość zmiany ceny papieru dłużnego o 1 punkt bazowy.

WARTOŚĆ RZETELNA - wartość opcji obliczona za pomocą matematycznego modelu wyceny opcji.

WARTOŚĆ SAMOISTNA - wielkość zysku, jaki można by osiągnąć, wykonując opcję w danym momencie.

WARTOŚĆ TEORETYCZNA (NOTIONAL PRINCIPAL) - kwota stosowana jako podstawa obliczania płatności odsetkowych w swapie procentowym.

WARTOŚĆ W CZASIE - wartość opcji w czasie to jakakolwiek wartość opcji powyżej wartości wewnętrznej.

WARTOŚĆ WEWNĘTRZNA - wartość wewnętrzna opcji wynosi zero lub reprezentuje dodatnią różnicę pomiędzy ceną rynkową a ceną realizacji, w zależności, która wartość jest większa. Wartość wewnętrzna opcji to jej wartość, jeśli jest natychmiast realizowana.

WEWNĘTRZNA STOPA ZWROTU (INTERNAL RATE OF RETURN) - stopa dyskontowa, przy której wartość bieżąca netto przepływów pieniężnych jest równa zero. Na rynkach swapów oraz obligacji całkowity koszt pożyczkobiorcy oraz stopę zwrotu do terminu wykupu często wyraża się poprzez wewnętrzną stopę zwrotu.

WIDEŁKI - zakres dozwolonych wahań kursu jednej waluty w stosunku do innej, ustalony na mocy umowy międzynarodowej.

WIELKOŚĆ RYNKOWA - minimalna kwota rynkowa, jaką zazwyczaj można obracać w transakcjach walutowych pomiędzy bankami, bezpośrednio lub za pośrednictwem maklerów.

WYCENA WZGLĘDEM RYNKU (ANG. MARKED-TO-MARKET) - kontrakty futures są wyceniane względem rynku, co oznacza, że zyski i straty realizowane są codziennie, a podstawą ich wyliczenia jest różnica pomiędzy ceną, przy której kupiono/ sprzedano kontrakt futures, a jego cenę rynkową w danym dniu.

WYKONANIE - działanie posiadacza opcji polegające na przedstawieniu kontraktu opcji w celu nabycia (sprzedaży) towaru, którego dotyczy, po cenie realizacji w przypadku opcji call i put.

WYMIENIALNOŚĆ - cecha waluty, która jest wymienialna.

WYSTAWCA - strona sprzedająca opcję kupna lub opcję sprzedaży w przypadku otwarcia transakcji.

YARD - używane w żargonie dealerów określenie dla 1 miliarda.

ZABEZPIECZENIE (ANG. HEDGING) - technika stosowana w celu przeniesienia ryzyka. Techniczna definicja zabezpieczenia brzmi: "otwarcie pozycji na rynku kontraktów futures stosowane okresowo jako substytut sprzedaży albo zakup danego towaru na rynku natychmiastowym".

ZABEZPIECZENIE (ANG. MARGIN) - w przypadku transakcji towarowych depozyt zabezpieczający. Odnosi się również do kredytu udzielonego na zakup akcji lub obligacji.

ZABEZPIECZENIE (WEWNĘTRZNE) - technika aranżowania przepływów finansowych i pozycji danego podmiotu w taki sposób, by zminimalizować łączną ekspozycję na ryzyko wahań kursów walutowych. Przykładem zabezpieczenia jest zrównoważenie wpływów w danej walucie poprzez płatności w tej samej walucie.

ZABEZPIECZENIE KROSOWE - odnosi się to do zabezpieczenia ryzyka rynku kasowego w jednym towarze (papier wartościowy) za pomocą kontraktu futures w innym, ale związanym z poprzednim, towarze (papier wartościowy).

ZABEZPIECZENIE SYMETRYCZNE - luka zabezpieczona w ten sposób, że aktywa wrażliwe na zmianę stopy procentowej równają się pasywom wrażliwym na zmianę stopy procentowej w celu zminimalizowania ryzyka stopy procentowej. Ten typ zabezpieczenia zapewnia stałą rozpiętość pomiędzy zyskami z aktywów a kosztami odsetkowymi, pozostawiając dochód z odsetek netto nie zmieniony.

ZABEZPIECZENIE WSTĘPNE - długie zabezpieczenie nazywane jest również zabezpieczeniem wstępnym, ponieważ zabezpieczający się przewiduje nabycie towaru na rynku kasowym.

ZARZĄDZANIE AKTYWAMI I PASYWAMI (ALM) - równoczesne zarządzanie aktywami i pasywami w celu zmniejszenia ryzyka stopy procentowej, zapewnienia płynności i zwiększenia wartości banku.

ZARZĄDZANIE EKSPOZYCJĄ - proces minimalizowania niekorzystnych efektów zmian kursów walutowych za pomocą wewnętrznych i zewnętrznych technik zabezpieczających.

ZLECENIE WYKONANIA - zlecenie wykonania opcji przez jej posiadacza.

ZMIENNOŚĆ WYNIKOWA - wartość zmienności ceny aktywów, która równoważy cenę rynkową opcji z jej właściwą wartością.

ZYSK DO WYKUPU - średni zysk (włączając dochody z odsetek i zyski lub straty kapitałowe) z obligacji w okresie do jej wykupu. Zysk do wykupu może być również traktowany jako oczekiwana przez inwestorów stopa zwrotu.